Hậu cần nghề cá – “bà đỡ” cho ngư dân

Hướng biển, giữ biển bền vững – Kỳ 4

Khó khăn khi ra khơi bám biển giờ đây là tàu cá của ngư dân ta có tới 99% là tàu gỗ, khoảng 85-90% tàu cá sử dụng động cơ thiết bị cũ. Tại Quảng Ngãi, do “đói vốn” nên số cơ sở đóng mới và sửa chữa tàu, đóng hầm bảo quản bị phân tán, quy mô nhỏ. Ngư dân đang trông chờ ở các chính sách tín dụng thí điểm của Nhà nước, đặc biệt là gói hỗ trợ 10.000 tỷ đồng tới đây, để ngư dân và hậu cần nghề cá đều vững mạnh.

Hậu cần nghề cá đã cung ứng đầy đủ các nhu yếu phẩm
cho những con tàu ở cảng Sa Kỳ chuẩn bị ra khơi

“Bà đỡ” cho nghề đi biển

Thể hiện ý chí, quyết tâm bám biển quê hương và bảo vệ chủ quyền biển đảo, ngư dân các địa phương đã nỗ lực đóng tàu lớn vươn khơi. Bình Định có đến hơn 10 cơ sở đóng tàu, năm 2013 số lượng tàu đóng mới tăng lên 275 chiếc, từ đầu năm 2014 đến nay ngư dân tiếp tục đóng thêm 48 chiếc, hạ thủy được 4 chiếc. Tại Quảng Bình, huyện Bố Trạch Từ đầu năm đến nay đã hỗ trợ 17 tàu cá đóng mới công suất lớn từ 300CV trở lên, với mức 10 triệu đồng/tàu.

Vượt hơn 100 km bằng xe máy, chúng tôi có mặt tại cảng biển Sa Kỳ thuộc xã Bình Châu, Bình Sơn, Quảng Ngãi một ngày cuối tháng 5. Đây là một trong những cảng cá sầm uất nhất trong các vùng ven biển miền Trung. Chỉ trong hai giờ đồng hồ tại cảng biển Sa Kỳ đã có 10 tàu cập cảng. Tàu ít nhất cũng có 3 tấn hải sản, tàu nhiều lên đến trên 10 tấn. Số tàu chuẩn bị rời bến ra khơi cũng tương ứng. Con tàu QNg 96469 của ông Lê Đại, quê ở Lý Sơn vừa cập cảng Sa Kỳ. Ông Đại khẳng định hậu cần nghề cá (HCNC) quan trọng, vì đó là khâu lo đủ mọi thứ cho tàu xuất bến và khi tàu cập bến, lo đầu ra cho sản phẩm. “Như con tàu tôi trước khi ra khơi phải chuẩn bị 450 cây đá, hô một tiếng họ cung ứng ngay! Hôm nay về có 9 tấn cá, đầu mối nhanh chóng có mặt để thu mua sản phẩm”.

“Nếu đánh bắt ở ngư trường Hoàng Sa, ngư dân phải sử dụng số lượng xăng dầu mỗi tàu từ 4 ngàn đến 5 ngàn lít, còn tại Trường Sa từ 6 ngàn đến 7 ngàn lít. Với số lượng lớn tàu ở miền Trung, có thể chắc chắn nghề biển phát triển thì HCNC cũng ăn nên làm ra”- ngư dân Nguyễn Tiến, người Bình Châu, góp chuyện. Còn chị Dương Thị Thu đang vận chuyển cá vào bờ cho biết: “Các tàu cá trúng đậm, chúng tôi cũng có công ăn việc làm ổn định, thu nhập ít cũng khoảng 200 ngàn đồng/ngày”

Ngư dân nơi đây vẫn ngày đêm bám biển, giữ vững ngư trường Hoàng Sa và Trường Sa truyền thống, bất chấp sự tấn công, ngăn cản của tàu Trung Quốc.

Tuy nhiên, khi tàu cá hầu hết là tàu gỗ, trang thiết bị bảo quản thô sơ, tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch còn lên tới 25-30%. Chưa kể trình độ ngư dân chưa qua đào tạo, số thuyền trưởng, máy trưởng mới được tập huấn khoảng 30%. Nâng cao nhận thức, hiểu biết kỹ thuật, công nghệ, luật pháp cho chủ tàu và các thuyền viên, ngư dân nói chung, hỗ trợ họ kỹ năng sơ chế, bảo quản, vận hành và sử dụng thiết bị bảo quản tốt, mới đem lại hiệu quả đồng bộ cho HCNC.

Vốn cho “bà đỡ”chưa đủ mạnh

Quảng Ngãi có trên 5.600 tàu thuyền, Quảng Nam có trên 4.100 tàu cá. Đầu tư xứng tầm cho HCNC và quản lý hiệu quả dịch vụ này đang là đòi hỏi cấp bách. Đặc biệt cảng cá, khu neo đậu trú tránh bão cho tàu cá sau một thời gian sử dụng đã xuống cấp, nhưng thiếu kinh phí nâng cấp, sửa chữa.

Hơn 5 năm trước, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã cấp phép cho một công ty đầu tư dự án Khu trung tâm dịch vụ HCNC cá Sa Kỳ, tổng vốn đầu tư hơn 994 tỷ đồng, gồm nhiều hạng mục quy mô, tiếp nhận khoảng 500 lao động tại địa phương. UBND tỉnh này mới đây đã cấp Giấy chứng nhận đầu tư dự án Nhà máy chế biến thủy sản Sa Kỳ có mức đầu tư hơn 35 tỷ đồng, là dự án đầu tiên đầu tư vào Khu trung tâm dịch vụ nói trên. Dự kiến tháng 7 tới Nhà máy sẽ đi vào hoạt động.

Nhưng khá nhiều dự án đầu tư cho HCNC đang gặp khó khăn về vốn. Dự án Vũng neo đậu tàu thuyền đảo Lý Sơn tổng vốn đầu tư 401 tỷ đồng, nhưng giai đoạn 2 đang “đứng bánh” do đói vốn. Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn Trần Ngọc Nguyên cho chúng tôi biết: “Dự án vô cùng quan trọng này giúp tàu thuyền tránh, trú bão và phát triển dịch vụ HCNC, nhưng vốn rót về quá chậm, rất đáng lo”.

Còn tại Quảng Nam, mới đây làm việc với Đoàn đại biểu Quốc hội, ông Nguyễn Tin – Chủ tịch UBND xã Tam Quang, Núi Thành cho biết tại đây chưa có cảng cá phục vụ cho HCNC. Hiện chỉ có các cầu cảng nhỏ do tư nhân xây dựng. “Hoạt động tự phát này gây ô nhiễm môi trường và còn gây khó dễ cho ngư dân tiêu thụ sản phẩm”.

Nhiều ngư dân cho rằng một số công trình HCNC hiện nằm ở các địa điểm không thuận lợi, không thu hút các phương tiện cập cảng tiêu thụ sản phẩm. Các dịch vụ như cung ứng xăng dầu và bao tiêu sản phẩm, Nhà nước phải thật sự cầm chịch. Nếu giao phó hết cho tư nhân sẽ không tránh khỏi tình trạng hải sản bị thao túng, ngư dân đành phải chịu.

Hy vọng gói hỗ trợ ngư dân 10.000 tỷ đồng

Vốn vay chính là một vấn đề nan giải nếu muốn vươn khơi xa. Hiện tàu cá chủ yếu công suất thấp nên khai thác ven bờ còn nhiều, khoảng 76%, trong khi đó nguồn lợi hải sản ven bờ có dấu hiệu suy giảm. Về tổ chức SX, cũng do thiếu chính sách hỗ trợ nên mức độ liên kết chưa thực sự chặt chẽ, ngư dân SX đơn lẻ, thiếu vốn, không được hỗ trợ kinh phí khi gặp nạn. Ngư dân cần một cơ chế riêng đối với việc vay vốn đóng tàu thay cho cơ chế thương mại thông thường hiện nay.

Ông Nguyễn Minh Khả – Phó Chủ tịch UBND huyện Núi Thành cho rằng: “Nếu chỉ cho vay vốn thời hạn 2 – 3 năm, ngư dân không thể trả hết nợ. Nên giãn thời hạn cho vay lên 5 năm, 7 năm hoặc có thể 10 năm thì ngư dân mới mạnh dạn đóng tàu lớn vỏ sắt, đầu tư mạnh vào cơ sở HCNC”.

Để nâng hiệu quả kinh tế biển, gồm cả khai thác, nuôi trồng và HCNC, Bộ NN&PTNT và các địa phương kiến nghị Chính phủ cần hỗ trợ ngư dân khai thác trên các vùng biển xa, hỗ trợ khắc phục rủi ro, thiên tai trên biển. Đặc biệt ưu tiên nguồn vốn tín dụng ưu đãi cho các địa phương vay không có lãi suất để đầu tư hạ tầng SX…Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình mới đây cam kết “sẽ thành lập gói hỗ trợ ngư dân 10.000 tỷ đồng trong thời gian tới”.

Cam kết này thật đáng hy vọng và tin tưởng, khi chủ trương xuyên suốt của chúng ta là kinh tế phải luôn gắn với quốc phòng, an ninh. Nói như ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, “Trong điều kiện hiện nay, cần có giải pháp hỗ trợ tốt hơn cho ngư dân, bởi ngư dân là những cột mốc chủ quyền sống trên biển”- ông Hiển nói.

Tấn Thành

Kỳ 5: Nguồn lực con người cho sự nghiệp tiến ra biển khơi

Nguồn: daidoanket.vn
Vkyno (st)

Kỳ 1: Tam ngư và biển đảo an toàn, giàu mạnh
Kỳ 2: Điều ước của ngư dân trước biển
Kỳ 3: Thành phố Cảng Xanh trong hội nhập

Advertisements