Thành phố Cảng Xanh trong hội nhập

Hướng biển, giữ biển bền vững – Kỳ 3

Xây dựng và phát triển Hải Phòng – đô thị ven biển theo hướng thành phố (TP) cảng biển xanh là một cách hướng biển bền vững. TP Cảng biển Xanh sẽ là lợi thế nổi bật của Hải Phòng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế để mạnh về biển, giàu từ biển, trung tâm kinh tế biển của vịnh Bắc bộ và cả nước.

Cảng biển Hải Phòng sẽ là Cảng Xanh trong tương lai

Thách thức ô nhiễm

Bí thư Thành ủy Hải Phòng Nguyễn Văn Thành

Biển Đông chứa đựng nguồn tài nguyên tự nhiên phong phú và là tuyến đường vận tải quốc tế nhộn nhịp thứ hai thế giới. Riêng khu vực Đông Nam Á đã có gần 530 cảng biển. Hội nhập quốc tế ngày càng cao, những dòng chất thải, rác thải, công nghệ lạc hậu gây ô nhiễm môi trường cũng theo dòng toàn cầu hoá “nhập khẩu” vào Hải Phòng – TP Cảng có tuổi đời trên 125 năm và có giao lưu quốc tế rộng rãi.

Số lượng tàu thuyền gắn máy loại nhỏ, công suất thấp, cũ, lạc hậu của đội ngũ tàu thuyền ngư dân đánh bắt hải sản tăng nhanh đang thải dầu vào môi trường biển nhiều hơn. Chất thải từ các hoạt động ở khu vực cảng biển tác động mạnh đến môi trường sống của các loài sinh vật thủy sinh và nguồn lợi thủy sản. Theo ông Bùi Văn Minh, Giám đốc Cảng vụ Hải Phòng, các tàu nhỏ chạy bằng xăng dầu của ngư dân đánh bắt hải sản luôn là nguồn thải chính, chiếm khoảng 70% lượng dầu thải trên biển.

Kết quả khảo sát chất lượng nước ở một số khu vực cảng, đặc biệt ở các cảng neo đậu hàng nghìn tàu đánh bắt của ngư dân cho thấy môi trường nước ô nhiễm khiến các sinh vật biển chết dần, trữ lượng hải sản cũng giảm dần. Dầu trong chất thải gây ô nhiễm môi trường biển ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hệ sinh thái (HST) có khi gây chết cả quần thể. Đặc biệt là HST rừng ngập mặn, cỏ biển, bãi cát biển, bãi bùn triều và các rạn san hô. Ô nhiễm dầu khiến khả năng chống đỡ, tính linh hoạt và khả năng khôi phục của các HST suy giảm. Dầu thấm vào cát, bùn ven biển có thể ảnh hưởng trong một thời gian rất dài.

Những vấn đề ảnh hưởng do biến đổi khí hậu, biến đổi đại dương cũng đang tác động tới môi trường và thiên tai nước ta, trong đó Hải Phòng là một trong những TP ven biển sẽ chịu tác động mạnh mẽ nhất.

Vậy Hải Phòng sẽ phải làm gì để hạn chế những tác động bất lợi, bảo tồn và phát huy nguồn tài nguyên biển thiên nhiên ban tặng để phát triển kinh tế Xanh, trở thành TP Cảng Xanh theo Kế hoạch Hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020 và Kết luận số 72 năm 2013 của Bộ Chính trị?

Kinh tế Xanh – cảng biển Xanh

Tuần lễ Biển và hải đảo Việt Nam năm nay từ 1 đến 8-6 “Chung tay bảo vệ đại dương xanh” sẽ tổ chức tại Đồ Sơn (TP. Hải Phòng), nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi người dân Việt Nam “đồng lòng, chung sức, chung tay” trong công cuộc bảo vệ chủ quyền và quản lý, phát triển bền vững biển, đảo của Tổ quốc. Tại đây, diễn ra các sự kiện chính như Diễn đàn thương hiệu biển Việt Nam lần thứ VI ngày 6-6, có chủ đề “Thương hiệu Biển Việt Nam trong hội nhập quốc tế”, mít tinh kỷ niệm Ngày Đại dương Thế giới và Tuần lễ Biển và hải đảo Việt Nam tại bãi biển Đồ Sơn sáng 7-6, lực lượng thanh niên tình nguyện ra quân làm sạch bãi biển, diễu hành đạp xe, trưng bày nhiều hình ảnh về TP Cảng Xanh.

Kim Vũ

Hầu hết các quốc gia ven biển trở thành những nước có nền kinh tế phát triển mạnh đều nhờ phát triển hệ thống cảng biển đúng hướng. Mô hình một số cảng biển trên thế giới như Singapore, Thượng Hải (Trung Quốc),…và xu hướng trên thế giới hiện nay đều đặt vấn đề duy trì và bảo vệ môi trường cảng biển là tiêu chí cốt lõi để xây dựng chính sách phát triển kinh tế Xanh – cảng biển Xanh.

Hải Phòng dự kiến đưa ra Bộ chỉ số tăng trưởng xanh tổng thể để “nhận dạng” bức tranh toàn cảnh nền kinh tế Hải Phòng tiệm tiến từ “kinh tế nâu” sang “kinh tế xanh và tăng trưởng xanh” trong tương lai. Bộ chỉ số liên quan đến 6 mảng vấn đề: nước; không khí; chất thải rắn; không gian xanh; sử dụng năng lượng, năng lượng mới và tái tạo và giao thông vận tải. Đây là cơ sở xác định các vấn đề ưu tiên trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển TP theo hướng bền vững. Trong đó, vấn đề đặc trưng mà Hải Phòng cần ưu tiên chính là xây dựng Cảng biển Xanh (biểu tượng của TP. Hải Phòng) và bảo tồn thiên nhiên đối với quần thể đảo đá vôi Cát Bà-Long Châu.

Mô hình cảng xanh sẽ không tiến hành ngay tại 42 bến cảng với trên 10.000 mét cầu cảng, mà xây dựng thí điểm tại Cảng Cửa ngõ quốc tế Hải Phòng tại Lạch Huyện, thuộc huyện đảo Cát Hải. Áp dụng ở đó phương thức quản lý tiên tiến với hạ tầng cảng biển hiện đại, gắn kết cộng đồng và doanh nghiệp trong hoạt động khai thác cảng biển.

Tài nguyên nước vô cùng quan trọng trong đời sống sinh hoạt tại huyện đảo Cát Hải. Dự án Cảng Xanh xây dựng trên khu vực không có nguồn nước ngọt ngầm cung cấp, trong khi tại cảng quốc tế này sẽ sử dụng một khối lượng lớn nước ngọt phục vụ trong hoạt động sản xuất, như làm mát, cung cấp cho phương tiện, phun sương chống bụi, bẩn, làm sạch cầu cảng,…Do đó, kế hoạch quản lý nguồn nước tổng thể tại Cảng Xanh sẽ được xây dựng, kể cả giám sát, kiểm soát nguồn nước thải, rác thải từ tàu. Đáng lưu tâm là tại một số vùng biển, trong nước dằn tàu (nước được dùng để cân bằng tạo sự ổn định của tàu, được bơm lên chứa trong các két dằn) chứa hàng nghìn loại sinh vật biển gồm vi khuẩn, nang, ấu trùng của nhiều loài sinh vật sẽ gây ảnh hưởng xấu đến hệ sinh thái tại nơi tàu đến, tiêu diệt thủy hải sản, làm chết các thủy sinh có ích hoặc các loài sinh vật biển địa phương.

Vì vậy, phải kiểm soát chặt chẽ nước thải từ tàu, cả nước dằn tàu và nước la canh hầm hàng. Xây dựng các cơ sở tiếp nhận rác thải, tổ chức thu dọn hàng ngày khi tàu tại cảng. Cung cấp các tờ rơi liên quan đến xử lý và tiêu hủy rác thải tại cảng. Tránh tiến hành hoạt động nạo vét duy tu luồng trong mùa sinh sản của các loài sinh vật biển.

Giữ gìn, bảo tồn quần thể đảo đá vôi Cát Bà – Long Châu

Cảng biển có vai trò quan trọng thúc đẩy kinh tế quốc dân phát triển. Tuy nhiên, cân bằng lợi ích kinh tế giữa phát triển cảng biển và bảo vệ môi trường dân sinh quanh khu vực cảng là bài toán khó. Hệ thống cảng biển phải chú trọng cả quy mô và quy hoạch chi tiết mới tránh manh mún và phá vỡ cấu trúc không gian biển. Quần đảo đá vôi Cát Bà – Long Châu tiêu biểu và có giá trị đặc sắc cho các HST nhiệt đới và cận nhiệt đới ở châu Á, là nguồn vốn tự nhiên cho tăng trưởng xanh, kinh tế xanh của Hải Phòng, cần được bảo tồn và phát huy giá trị khi xây dựng cảng Xanh. Nó cũng đã được quốc tế, quốc gia vinh danh, như Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà, Vườn Quốc gia Cát Bà, Khu bảo tồn biển Cát Bà và trong tương lai, có thể là Công viên địa chất Cát Bà-Long Châu. Ở đó có các đảo đá vôi hình thù kỳ dị, hang động, rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh trên đảo, rừng sú vẹt, bãi triều, thảm cỏ biển, hồ nước mặn caxtơ và rạn san hô,…đại diện cho sự tiến hoá của các hệ sinh thái đảo và biển, chứa đựng các giá trị toàn cầu và quốc gia…

Việc xây dựng cảng quốc tế cửa ngõ Hải Phòng tại Lạch Huyện, Cát Hải là cần thiết, song rất cần bảo tồn các giá trị đặc hữu, đặc biệt nói trên theo hướng tuyệt đối tuân thủ quy hoạch, không mở rộng, lấn chiếm, cơi nới phá vỡ quy hoạch. Vùng nước của cảng này nên thiết lập thành “Vùng biển đặc biệt nhạy cảm về môi trường – PSSA” và trình Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) công nhận để áp tiêu chuẩn quốc tế cao nhất trong quản lý môi trường cảng.

Cũng sẽ không tổ chức thăm dò, khai thác khoáng sản tại khu vực lân cận cảng biển để duy trì đời sống của các loài thủy sinh, mà cần xây dựng phương án ứng phó sự cố do ô nhiễm dầu và hóa chất tại cảng, bao gồm cả khu vực đảo Cát Bà. Để mô hình Cảng Xanh Hải Phòng triển khai hiệu quả, điều cần thiết còn là tổ chức diễn tập, thực tập thường xuyên các kịch bản về sự cố thiên tai, bão lũ, ô nhiễm. Tuyên truyền nâng cao ý thức của cá nhân, tổ chức liên quan tại cảng trong bảo tồn di sản Cát Bà, Hạ Long. UBND thành phố sẽ trở thành đối tác của cộng đồng dân cư trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác cảng.

Trong tương lai không xa, mô hình Cảng Xanh tại Lạch Huyện – Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng sẽ được nhân rộng ra các cảng biển trong cả nước. Hải Phòng vững vàng hướng biển, là điểm đến thân thiện có môi trường hài hòa đối với các hãng tàu biển trên thế giới.

TS. Nguyễn Văn Thành
UVTƯ Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng

Kỳ 4: Hậu cần nghề cá – “bà đỡ” của ngư dân

Nguồn: daidoanket.vn
Vkyno (st)

Kỳ 1: Tam ngư và biển đảo an toàn, giàu mạnh
Kỳ 2: Điều ước của ngư dân trước biển

 

Advertisements