Tag Archive | COC

Tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông và biển Hoa Đông: Quyết không nhượng bộ!

Tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông và biển Hoa Đông: Quyết không nhượng bộ!(PetroTimes– Trong năm 2014, thế giới và một số nước sẽ kỷ niệm 100 năm ngày khai hỏa Đại chiến thế giới lần thứ I, 25 năm ngày kết thúc Chiến tranh lạnh và 40 năm Trung Quốc đánh chiếm trái phép quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Điều này cho thấy, vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ xung đột và thế giới cần cảnh giác trước những mưu đồ bất chính.

Tiếp tục đọc

Đàm phán COC không phải là nơi giải quyết tranh chấp

Đàm phán COC không phải là nơi giải quyết tranh chấp(PetroTimes) – Tờ Bangkok Post mới đây dẫn lời Thư ký thường trực Bộ Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow cho biết, nước này không muốn tình hình địa chính trị cũng như sự cạnh tranh giữa các cường quốc trong khu vực ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc về tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông.

Tiếp tục đọc

11/18 nước đưa vấn đề Biển Đông ra hội nghị thượng đỉnh Đông Á

 11/18 nước đưa vấn đề Biển Đông ra hội nghị thượng đỉnh Đông Á(GDVN) – Cả 2 ông Shinzo Abe và John Kerry đều kêu gọi ASEAN, Trung Quốc tăng tốc độ các cuộc đàm phán COC. “Đối thoại là cần thiết nhưng không thể thay thế cho các hành động cụ thể. Nếu không có tiến bộ thực sự, chúng ta không thể giảm thiểu rủi ro, tính toán sai lầm và giải thích sai ở Biển Đông”, Ngoại trưởng John Kerry cho biết.

Tiếp tục đọc

Tham vấn COC là trò TQ đánh lạc hướng, tránh quốc tế hóa Biển Đông

(GDVN) – Trung Quốc không chấp nhận đề nghị của Mỹ về việc đàm phán COC mà làm theo cách của họ chỉ vì Trung Quốc (đang tự coi mình) là “anh cả của châu Á”.

Vương Nghị và John Kerry tại diễn đàn an ninh khu vực tổ chức tại Brunei

Trung Quốc đã tiếp tục từ chối việc đàm phán và ký kết bộ Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC) có tính ràng buộc và kiểm soát nguy cơ xung đột trên vùng biển quốc tế nhộn nhịp và quan trọng hàng đầu thế giới.

Lần đầu tiên Mỹ thúc giục Trung Quốc đàm phán ký kết COC với ASEAN hồi năm ngoái đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ Bắc Kinh với lý do không muốn Mỹ “nhúng tay” vào vùng biển này và tranh chấp ở đây “là chuyện riêng giữa Trung Quốc với các bên tranh chấp.”

Năm nay, hôm thứ Ba vừa qua Ngoại trưởng Mỹ John Kerry tiếp tục giục Bắc Kinh vụ đàm phán ký kết COC để đảm bảo hòa bình, ổn định trên Biển Đông, nhưng lần này thì Trung Quốc chỉ im lặng.

Sự im lặng của Trung Quốc trước lời kêu gọi của Washington về COC cho thấy Bắc Kinh đang “cố gắng rất nhiều” để tránh quốc tế hóa vấn đề Biển Đông trong các diễn đàn quốc tế nơi vấn đề Biển Đông được tập trung thảo luận, Ralph Cossa, Trưởng nhóm Thái Bình Dương của CSIS tại Mỹ nói với tờ The Christian Science Monitor.

Nhận định về sự thay đổi này của Bắc Kinh, Lưu Quảng Hoa, một giáo sư quan hệ quốc tế tại đại học Minh Truyền, Đài Loan cho rằng lần trước Trung Quốc phản ứng gay gắt với đề xuất của Mỹ về đàm phán COC là bởi Bắc Kinh lo ngại Mỹ can thiệp vào Biển Đông.

Nhưng lần này, dường như Trung Quốc đang muốn thể hiện rằng “tại sao tôi lại phải nhân nhượng nhiều hơn hoặc cho đi một cái gì đó”, ông Hoa nói.

COC được ông John Kerry khuyến cáo tại diễn đàn an ninh khu vực tổ chức ở Brunei vừa qua có khả năng sẽ liệt kê các biện pháp kiểm soát và ngăn ngừa xung đột trên Biển Đông bởi nó đã từng xảy ra những năm 1970, 1980.

Mỹ nhấn mạnh vai tò và sự cần thiết của việc áp dụng COC hiện nay ở Biển Đông và khuyến khích các bên nhanh chóng tham gia các cuộc “đàm phán thực chất” chứ không phải “tham vấn” như chiêu đánh lạc hướng dư luận của Bắc Kinh.

Tuy nhiên cái mà Trung Quốc đang theo đuổi ở Biển Đông hiện nay là “đàm phán tay đôi” với từng nước tranh chấp, ngăn chặn một thỏa thuận đa phương.

Lâm Trung Bân, một giáo sư từ đại học Đạm Giang, Đài Loan nói với The Christian Science Monitor rằng Trung Quốc không chấp nhận đề nghị của Mỹ về việc đàm phán COC mà làm theo cách của họ chỉ vì Trung Quốc (đang tự coi mình) là “anh cả của châu Á”.

Hồng Thủy

Nguồn: giaoduc.net.vn
Vkyno (st)

Dù ký được COC với Trung Quốc, Biển Đông chưa chắc đã bình yên

(GDVN) – Dù có ký được COC, nhưng không ai chắc chắn nó có được tuân thủ đầy đủ hay không, liệu các bên có chấp nhận thỏa hiệp hay không. “Nếu không có sự thỏa hiệp từ cả hai phía, họ sẽ không bao giờ giải quyết được vấn đề (tranh chấp Biển Đông)”.

Ông Vương Nghị, Ngoại trưởng Trung Quốc

Căng thẳng leo thang trên Biển Đông đã trở thành chủ đề làm nóng bàn Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN và diễn đàn an ninh khu vực vừa kết thúc tại Brunei sau 4 ngày làm việc thu hút sự chú ý đặc biệt của công luận.

Mặc dù cuối cùng Trung Quốc cũng chấp nhận sẽ cùng ASEAN “tham vấn” về COC, nhưng tương lai cho một khu vực Biển Đông hòa bình và ổn định vẫn chưa có gì chắc chắn.

Đã 11 năm trôi qua kể từ khi ASEAN và Trung Quốc ký Tuyên bố về ứng xử của các bên trên Biển Đông (DOC năm 2002), đồng thời đặt vấn đề đàm phán ký kết bộ Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC) có tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ hơn, nhưng đến hiện tại COC vẫn là một điều gì đó xa vời.

Lần nào Bắc Kinh cũng tìm lý do trì hoãn đàm phán, ký kết COC với cái cớ thời điểm chưa “chín muồi”.

Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN tại Brunei vừa rồi đã trở thành nơi

“giao tranh” trên mặt trận ngoại giao – truyền thông giữa Trung Quốc và Philippines với những lời cáo buộc gay gắt và phản ứng quyết liệt.

Trung Quốc tỏ ra thiện chí với việc chấp nhận “tham vấn” COC với ASEAN mà không phải đàm phán, trong khi nó vẫn khăng khăng cái gọi là “chủ quyền không thể tranh cãi” phi lý và phi pháp với gần như toàn bộ Biển Đông cũng như nhất định đòi đàm phán tay đôi với từng nước tranh chấp.

Một nhà ngoại giao đã nói với Kyodo News bên lề Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN tại Brunei rằng COC được ký kết không có nghĩa là vấn đề tranh chấp Biển Đông được giải quyết bởi còn quá nhiều điều chờ đợi phía trước.

Dù có ký được COC, nhưng không ai chắc chắn nó có được tuân thủ đầy đủ hay không, liệu các bên có chấp nhận thỏa hiệp hay không. “Nếu không có sự thỏa hiệp từ cả hai phía, họ sẽ không bao giờ giải quyết được vấn đề (tranh chấp Biển Đông)”, nhà ngoại giao này nói.

Trong khi vấn đề “thỏa hiệp” thì ngay từ khi lên cầm quyền, ông Tập Cận Bình, Chủ tịch nước Trung Quốc đã khẳng định chắc như đinh đóng cột rằng không có chuyện Trung Quốc thỏa hiệp, đặc biệt là đối với những cái gọi là lợi ích cốt lõi như “chủ quyền” hay an ninh quốc gia.

Chính vì vậy khó có thể xem động thái chấp nhận “tham vấn” COC với ASEAN từ phía Trung Quốc là một bước tiến thực chất trong việc kiểm soát nguy cơ xung đột ở Biển Đông, và nhiều khả năng họ sẽ tiếp tục viện dẫn cái gọi là “thời cơ chưa chín muồi” để lảng tránh nó.

* Trích dẫn, đăng tải lại toàn bộ hoặc một phần thông tin từ bài viết này phải chịu trách nhiệm và ghi rõ “theo báo Giáo Dục Việt Nam” hoặc “theo Giaoduc.net.vn“. Box thảo luận ở phía dưới là diễn đàn để độc giả gửi comment, đánh giá, nhìn nhận và chia sẻ ý kiến. Báo Giáo Dục Việt Nam luôn đón nhận các ý kiến khách quan, có tính chất xây dựng, tôn trọng pháp luật, thuần phong mỹ tục… của tất cả bạn đọc gửi về. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu để quá trình biên tập và đăng tải được thuận tiện. Chân thành cảm ơn độc giả!

Hồng Thủy

Nguồn: giaoduc.net.vn
Vkyno (st)

Việt Nam đóng góp tích cực vào phát huy vai trò ASEAN

Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Quang Vinh cho biết với phương châm “chủ động, tích cực và có trách nhiệm”, tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 45 ở Campuchia, Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào các trọng tâm ưu tiên của ASEAN và khu vực.

Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Quang Vinh

Xin Thứ trưởng cho biết trọng tâm của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 45 và các Hội nghị liên quan?

Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh: Từ ngày 8 đến 13-7-2012 tại Phnôm Pênh, Campuchia đã diễn ra một loạt các hội nghị cấp Bộ trưởng Ngoại giao (BTNG) gồm: Ủy ban Hiệp ước khu vực Đông Nam Á (ĐNÁ) không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Hội nghị BTNG ASEAN lần thứ 45 (AMM-45), Hội nghị BTNG ASEAN+3, Cấp cao Đông Á (EAS), các Hội nghị BTNG của ASEAN với Ôxtrâylia, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, EU, Niu Dilân, Nga và Mỹ, Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 19 (ARF-19). Dịp này cũng đã diễn ra Hội nghị BTNG Mê Công-Nhật Bản, Mê Công-Hàn Quốc và BTNG các nước Hạ nguồn Mê Công-Mỹ. Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã tham dự các Hội nghị; đồng chủ trì Hội nghị BTNG ASEAN-Trung Quốc với tư cách nước điều phối quan hệ đối thoại.

Đây là đợt các Hội nghị BTNG ASEAN và giữa ASEAN với các Đối tác quan trọng nhất trong năm. Các Hội nghị lần này tập trung bàn phương hướng triển khai các ưu tiên và trọng tâm hợp tác của ASEAN cả về nội khối cũng như về quan hệ đối ngoại của ASEAN, đặc biệt là việc đẩy mạnh liên kết, kết nối khu vực và xây dựng Cộng đồng ASEAN, đi đôi với tăng cường quan hệ với các Đối tác của ASEAN, trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế quan tâm…

Xin Thứ trưởng cho biết những kết quả chính của các Hội nghị?

Các Hội nghị lần này diễn ra trong bối cảnh khu vực đang đứng trước những cơ hội lớn cho hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đó, các Hội nghị đã có những cuộc trao đổi sâu sắc về các định hướng lớn của ASEAN và các diễn đàn liên quan, trong đó nổi lên là:

Thứ nhất, hơn bao giờ hết, ASEAN cần phải thể hiện quyết tâm và dành ưu tiên cao nhất để hiện thực hóa Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, làm cơ sở cho ASEAN tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới. Theo đó, ASEAN cần triển khai đúng tiến độ các mục tiêu xây dựng Cộng đồng, đặc biệt là về liên kết kinh tế; thực hiện hiệu quả Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN, thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm phát triển bền vững và đồng đều đi đôi với giữ vững các nguyên tắc cơ bản của ASEAN và thực hiện đúng Hiến chương ASEAN.

Thứ hai, ASEAN cần phải chủ động và phát huy hơn nữa vai trò và đóng góp của mình trong việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh và hợp tác xây dựng lòng tin ở khu vực. Theo đó, ASEAN nhất trí cần tiếp tục đẩy mạnh đối thoại về xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử ở khu vực, thực hiện nghiêm túc các cam kết đã được quy định trong các văn kiện như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở ĐNA (TAC), Hiệp ước khu vực ĐNA không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)… Nhân dịp này, ASEAN đã cùng EU và Vương quốc Anh ký các văn kiện để hai Đối tác này chính thức tham gia Hiệp ước TAC.

Thứ ba, ASEAN tiếp tục tăng cường và làm sâu sắc quan hệ với các Đối tác, khuyến khích các Đối tác gắn kết hơn với khu vực, tham gia hợp tác xây dựng và đóng góp tích cực vào các mục tiêu chung là hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực cũng như thiết thực hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng, tăng cường liên kết và kết nối, ứng phó với các thách thức đang đặt ra. Các Đối tác đưa ra các sáng kiến cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác với ASEAN như: Nhật đề xuất 33 dự án hợp tác điển hình trên nhiều lĩnh vực; Ôxtrâylia đưa sáng kiến phòng chống bệnh sốt rét kháng thuốc; Trung Quốc lập Ủy ban về Hợp tác Kết nối với ASEAN cả trên bộ và trên biển; lập Quỹ Hợp tác Biển ASEAN-Trung Quốc trị giá 3 tỷ nhân dân tệ; EU tài trợ 15 triệu Euro giai đoạn 2012-2016 cho Chương trình “EU hỗ trợ ASEAN liên kết khu vực” (ARISE), Mỹ đưa Sáng kiến gắn kết chiến lược Châu Á-Thái Bình Dương và học bổng Fulbright mới dành cho sinh viên các nước ASEAN… Các Đối tác tiếp tục ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong việc giải quyết các vấn đề ở khu vực cũng như trong các khuôn khổ ASEAN+1, ASEAN+3, EAS, ARF, ADMM+…; khẳng định sẽ phối hợp chặt với các nước Điều phối quan hệ đối thoại mới nhằm tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ với ASEAN.

Thứ tư, vấn đề Biển Đông là một trong nhiều chủ đề được quan tâm tại các Hội nghị lần này. Tại các Hội nghị, nhiều nước đã phát biểu bày tỏ quan ngại về các diễn biến phức tạp gần đây ở Biển Đông, ảnh hưởng đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở khu vực; theo đó, nhấn mạnh tất cả các nước phải giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và Công ước Luật biển 1982 của LHQ; thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); sớm xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) để bảo đảm hiệu quả hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông.

Xin Thứ trưởng cho biết sự tham gia và đóng góp của Việt Nam vào thành công của các Hội nghị lần này?

Với phương châm “chủ động, tích cực và có trách nhiệm”, Đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị lần này do Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đã có những đóng góp quan trọng vào các trọng tâm ưu tiên của ASEAN và khu vực cũng như duy trì đoàn kết, tăng cường quan hệ đối ngoại, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN…

Chúng ta đã đóng góp tích cực vào phát huy vai trò của ASEAN trong triển khai các trọng tâm, ưu tiên của Hiệp hội và khu vực như xây dựng Cộng đồng ASEAN, tăng cường liên kết và kết nối khu vực, thu hẹp khoảng cách phát triển, phát triển bền vững và đồng đều; tiếp tục duy trì đoàn kết ASEAN; tăng cường quan hệ với các Đối tác; phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Cùng với các nước khác, chúng ta đề cao vai trò chủ động và tích cực của ASEAN đóng góp vào xây dựng môi trường hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác ở khu vực, nhất là việc bảo đảm tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế; giải quyết hòa bình các tranh chấp, không sử dụng vũ lực; phát huy hiệu quả của các công cụ hợp tác chính trị-an ninh của ASEAN ở khu vực như Hiệp ước TAC, SEANWFZ, Tuyên bố DOC, ARF, ADMM+…; nâng cao vai trò của ASEAN và các khuôn khổ ASEAN+1, EAS, ARF… nhằm thúc đẩy xây dựng, chia sẻ các chuẩn mực ứng xử ở khu vực vì các mục tiêu chung là hòa bình, ổn định và phát triển, cũng như thúc đẩy hợp tác nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặt ra như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia…

Ta đã góp phần quan trọng thúc đẩy quan hệ đối ngoại của ASEAN phát triển cả về bề rộng và chiều sâu; khuyến khích các Đối tác tham gia và đóng góp xây dựng vào các trọng tâm và ưu tiên của khu vực. Với vai trò nước điều phối quan hệ đối thoại ASEAN-Trung Quốc, trong ba năm nhiệm kỳ vừa qua (7-2009 – 7-2012), Việt Nam đã cùng các nước ASEAN và Trung Quốc thúc đẩy hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược hai bên, trên các lĩnh vực, từ kinh tế, thương mại, đầu tư, ứng phó thiên tai, biến đổi khí hậu, giáo dục, trao đổi văn hóa, giao lưu nhân dân; cũng như tích cực triển khai đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)… Những đóng góp tích cực của Việt Nam đã được ASEAN và Trung Quốc đánh giá cao.

Chúng ta đã đóng góp tích cực vào thúc đẩy hợp tác Mê Công với các Đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ. Theo đó, ta đề nghị đẩy mạnh hợp tác quản lý và sử dụng hợp lý và bền vững nguồn nước sông Mê Công; sớm triển khai nghiên cứu về quản lý và phát triển bền vững sông Mê Công, trong đó có tác động của đập thuỷ điện trên dòng chính…; phát triển cơ sở hạ tầng cứng và mềm, chú trọng các hành lang kinh tế như Hành lang Đông-Tây, Hành lang phía Nam; gắn kết với các kế hoạch và dự án về kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển của ASEAN; đào tạo nhân lực phục vụ phát triển xa lộ thông tin tiểu vùng Mê Công; chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các nước Mê Công xây dựng mô hình tăng trưởng xanh…

Về Biển Đông, chúng ta đã chia sẻ quan ngại về những diễn biến phức tạp gần đây ở Biển Đông, đồng thời nhấn mạnh các nguyên tắc về tôn trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia ven biển đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa theo Công ước Luật biển của LHQ 1982, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực, tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển của LHQ 1982, thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Những đóng góp tích cực và xây dựng của Đoàn ta được các nước đánh giá cao. Bên lề các Hội nghị, Trưởng đoàn ta cũng đã có nhiều tiếp xúc song phương để trao đổi về tăng cường hợp tác song phương cũng như các vấn đề cùng quan tâm tại các Hội nghị.

P.V (Theo Chinhphu.vn)
daidoanket.vn

Bộ Quy tắc ứng xử Biển Đông: Chậm mà chắc

 Không đạt được một Tuyên bố chung tại hội nghị vừa qua, không có nghĩa là ASEAN sẽ thất bại và từ bỏ tiến trình COC.

Ngày 13/7 vừa qua Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 45 đã kết thúc, song đây là lần đầu tiên các quốc gia thành viên không đạt được Tuyên bố chung như thường lệ, do những bất đồng liên quan đến tranh chấp trên biển Đông. Theo đó, mong muốn đạt được thỏa thuận về “Bộ quy tắc ứng xử giữa các bên ở biển Đông” (COC) nhiều khả năng sẽ không thành hiện thực trong năm 2012.

Điều này có thể khiến các nước ASEAN trực tiếp liên quan đến tranh chấp với Trung Quốc thất vọng về vai trò của cả khối trong việc mang lại một giải pháp phù hợp cho vùng biển này.

Tuy nhiên, hãy nhìn vào mặt tích cực của vấn đề. Thất bại luôn đem đến cơ hội cho thành công lớn hơn.

Việc lần đầu tiên không thể ra Tuyên bố chung trong lịch sử tồn tại 45 năm qua của tổ chức này sẽ giúp cả khối nhìn nhận tốt hơn về những khiếm khuyết.

Đồng thời, mặc dù sự cố này có thể làm chậm lại tiến trình COC giữa ASEAN với Trung Quốc, nhưng một cách tiếp cận “chậm mà chắc” sẽ mang lại hòa bình lâu dài cho cả khu vực.

Giáo sư Mark J.Valencia, Viện Hàng hải Malaysia, trong bài nghiên cứu “Tranh chấp biển Đông đi về đâu?”[1] đã nhận định rằng “Những người chậm và chắc sẽ chiến thắng cuộc đua”.

Phương cách ASEAN vẫn còn giá trị

Nhận định của Mark Valencia hoàn toàn phù hợp với Phương cách Asean (ASEAN-way), các nước ASEAN đạt được thỏa thuận dựa trên cách thức tiệm tiến, thông qua quá trình xây dựng sự đồng thuận một cách từ từ, phù hợp với các bên có liên quan.

Phương cách ASEAN làm cho ASEAN trở nên khác biệt. Nó đã chứng tỏ sự hiệu quả trong việc kết nối 10 thành viên khác nhau về chế độ chính trị, trình độ kinh tế và đa dạng về văn hóa trong một tổ chức khu vực tồn tại suốt 45 năm qua.

Trên thực tế ASEAN đã tạo cảm hứng và thậm chí cả mô hình hoạch định chính sách cho nhiều tổ chức khu vực khác, kể cả các tổ chức quy mô toàn khu vực như APEC. Có lẽ có ai đó sẽ sốt ruột với văn hóa đồng thuận có phần chậm chạp này, nhưng xét cho cùng, chính trị là nghệ thuật của sự kiên nhẫn, thận trọng và kiềm chế nhiều hơn là các giá trị đối lập.

Chẳng hạn mặc dù “đi nhanh” hơn nhưng EU đã vấp phải những sai lầm từ những quyết định vội vã, từ việc nhất thể hóa nền kinh tế đến việc kết nạp các thành viên mới. Nếu nhìn vào cách EU xử lý vấn đề nợ công hiện nay, người ta sẽ thấy EU cũng có nhiều khiếm khuyết cần được khắc phục.

Trong tiến trình COC, nhìn chung các nước ASEAN đã vận dụng Phương cách ASEAN để thu hẹp sự khác biệt trong quan điểm giữa các nước thành viên và giữa ASEAN với Trung Quốc. Không đạt được một Tuyên bố chung tại hội nghị vừa qua, không có nghĩa là ASEAN sẽ thất bại và từ bỏ tiến trình COC. Sau sự bỏ lỡ này, ASEAN sẽ có thêm cơ hội và lý do để ngồi lại bàn bạc với nhau nhiều hơn, tạo nhận thức chung và mạnh mẽ hơn trong giải quyết tranh chấp trên biển nói riêng và duy trì hòa bình ổn định cho khu vực. Theo hướng này, các vấn đề của hiệp hội như vai trò của nước Chủ tịch hay cách ra quyết định chung chắc chắn sẽ được bàn thảo, bổ sung, hoàn thiện.

Nhỏ mới tối ưu

Những bước tiến nhỏ của ASEAN trong tiến trình COC như hiện nay được xem như là công thức tối ưu trong cuộc đua giữa một siêu cường với 10 nước vừa và nhỏ. ASEAN ắt hẳn đang áp dụng bài học của chú rùa nhỏ, chậm chạp nhưng cần mẫn, kiên trì và không bỏ cuộc trên chặng đường dài đàm phán COC. Một khi không thể sử dụng sức mạnh kinh tế và tầm ảnh hưởng chính trị lên bàn cân, ASEAN vẫn còn một “vũ khí lợi hại”, đó là sự kiềm chế và nhẫn nại, những giá trị lý tưởng của chính trị quốc tế.

Cùng với nỗ lực thúc đẩy DOC và COC, ASEAN đã thực hiện nhiều biện pháp khác trong việc giải quyết tranh chấp biển Đông. Cả khối đã và đang cố gắng đưa biển Đông vào chương trình nghị sự chính của các diễn đàn khu vực mà ASEAN là trung tâm như EAS, ARF, ADMM+,… Ngoài ra, bản thân ASEAN cũng đang thúc đẩy những sáng kiến nhằm thúc đẩy an ninh, an toàn hàng hải như Diễn đàn biển Đông Nam Á, Tuyên bố ASEAN về tìm kiếm và cứu nạn người và tàu bè gặp nạn trên biển…Những nỗ lực trên có thể không mang lại thành công tức thời nhưng vẫn có tác dụng hạn chế những động thái gây hấn và tăng cường hợp tác. Mặc dù cả khối không thể đạt được Tuyên bố chung như mong muốn tại Hội nghị ASEAN vừa qua, nhưng có thể thấy rằng vấn đề biển Đông đã và còn tiếp tục nóng hơn bao giờ hết trên bàn hội nghị giữa các nước trong khối cũng như với các đối tác ngoài khối.

Thành công lâu dài

“Chậm mà chắc” sẽ mang đến thành công lâu dài hơn cho ASEAN. Nếu ASEAN quá vội vã trong việc đạt được thỏa thuận COC, những gì mà cả khối thu được có thể chỉ là một văn kiện tượng tự như DOC, mặc dù có giá trị nhưng mang tính ràng buộc.

Lịch sử quan hệ quốc tế đã chứng minh rằng một khi bất đồng chưa thể giải quyết thỏa đáng thì thỏa thuận giữa các bên liên quan có thể bị đổ vỡ bất cứ lúc nào. Hệ thống Versailles được thiết lập vội vã sau Thế chiến thứ nhất nhằm củng cố hòa bình, nhưng do không giải quyết triệt để mâu thuẫn giữa các nước đế quốc nên đã không ngăn được Thế chiến thứ hai. Một thỏa thuận như vậy sẽ “lợi bất cập hại”. Trong tiến trình giải quyết tranh chấp biển Đông, những bước tiến chậm của ASEAN như hiện nay là hết sức quan trọng để thực sự tháo gỡ những vướng mắc giữa các bên liên quan trước khi tiến đến một Bộ quy tắc mang tính ràng buộc và mang đến ổn định lâu dài cho cả khu vực.

Trong vòng một năm vừa qua, Trung Quốc đã tiến hành hàng loạt các động thái gây hấn trên thực địa, lòng tin của cả khối đối với Trung Quốc đã bị sứt mẻ, thậm chí tại một vài thời điểm và trên một vài phương diện mức độ đã trở nên đáng lo ngại. Trung Quốc cũng không muốn làm mất đi hình ảnh “hòa bình” của con gấu trúc. Đồng thời, từ đầu năm đến nay, Mỹ đã đẩy nhanh tiến trình chuyển hướng chiến lược sang châu Á với hàng loạt các động thái ngoại giao và triển khai chính sách. Trong bối cảnh đó, các bên có thể sẽ phải thể hiện thiện chí nhiều hơn trong quá trình đàm phán. Nắm bắt lấy cơ hội này cùng với nhu cầu ngồi lại bàn bạc sau sự cố vừa qua, ASEAN có thể sẽ nhích thêm một bước trong tiến trình COC.

Các nước thành viên, đặc biệt là các nước trực tiếp trong tranh chấp vẫn có quyền lạc quan vào những bước đi nhỏ như hiện nay của ASEAN trong tiến trình mang lại hòa bình, ổn định thực sự cho khu vực./.

Nguyễn Thùy Anh-Lê Thạch Hà
vietnamnet.vn


[1] Mark.J Valencia, Whither the SCS dispute?, Maritime Institute of Malaysia, http://www.iseas.edu.sg/aseanstudiescentre/ascdf2a.pdf

Tháng 9, ASEAN chính thức thảo luận COC với Trung Quốc

– Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan cho biết việc Trung Quốc sẵn sàng thảo luận về bộ Quy tắc ứng xử (COC) tại Biển Đông với ASEAN là một sự khởi đầu tích cực.

Cuộc gặp chính thức giữa ASEAN và các quan chức cấp cao Trung Quốc về vấn đề COC sẽ diễn ra vào tháng 9 tới tại Phnom Penh, Campuchia.

Cấu trúc của các cuộc gặp này sẽ sớm được quyết định.

“Trong một hoặc hai ngày tới, họ sẽ phải quyết định xem đặt ra thời hạn cụ thể cho quá trình này hay không. Liệu sau này có cần thảo luận xem khi nào thì chúng ta nên cùng gặp mặt, hay là chúng ta sẽ có các cuộc gặp thường xuyên được lên lịch sẵn cho các bên” – ông Surin nói ngày 10/7.

Ông Surin cho biết thêm có một cơ sở lòng tin đang được xây dựng giữa ASEAN và Trung Quốc: “Có một cơ sở lòng tin đang được gây dựng khi chúng ta cùng xây dựng các quy tắc tiêu chuẩn. Chúng ta không lần sờ trong bóng tối mà có hẳn các mục đích rõ ràng trước mắt. Chúng ta chỉ chưa biết khi nào sẽ đạt được các mục tiêu này, nhưng ít nhất việc cùng nhau đi theo một hướng sẽ giúp tránh được hiểu lầm có thể xảy ra”.

Trả lời báo chí sáng nay, ông nói: “COC được kỳ vọng sẽ có tính ràng buộc, chấp nhận và thực hiện rất nhiều biện pháp, rất nhiều nguyên tắc quốc tế, các thực tiễn phổ quát trong hàng hải và vận tải quốc tế, thông tin hải quân…”.

Ông cũng cho biết thêm ASEAN đang phát triển phương tiện của riêng mình và cùng trao đổi với Trung Quốc để Bắc Kinh chấp thuận các điều khoản trong COC.

Thông tin từ một quan chức ngoại giao cho hay dự thảo COC đã được các ngoại trưởng ASEAN đồng ý ngày 10/7, theo đó ASEAN kêu gọi tất cả các bên “giải quyết tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS”. Dự thảo kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp “mà không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực” và “cam kết tôn trọng quyền tự do hàng hải và quyền tự do hàng không trên Biển Đông”.

Theo Tổng thư ký ASEAN, “UNCLOS là một trong những trụ cột của các cuộc đàm phán quốc tế, quan hệ quốc tế”.

Cơ chế “bên thứ ba”

ASEAN đề nghị các bên tìm cách giải quyết tranh chấp trước hết trong khuôn khổ của Hiệp ước thân thiện và hợp tác (TAC) tại Đông Nam Á. Trung Quốc đã tham gia TAC từ tháng 10/2003 mà một trong những điều khoản quan trọng của TAC là cấm việc sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp. Theo dự thảo, nếu TAC không thể giải quyết được tranh chấp thì các nước cần dựa vào cơ chế giải quyết tranh chấp theo khuôn khổ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS.

Trong cuộc họp giữa các Ngoại trưởng ASEAN với các đồng nhiệm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc hôm 10/7, vấn đề Biển Đông một lần nữa lại được đề cập đến.

Tranh cãi về chủ quyền tại vùng biển này là một vấn đề nóng trong suốt các cuộc họp của ASEAN lần này tại Phnom Penh. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì quyết định trình bày quan điểm của Trung Quốc bằng tiếng Trung, thay vì tiếng Anh.

Trong thảo luận, nhiều nước bày tỏ quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây trên Biển Đông đối với hòa bình, ổn định, an ninh an toàn hàng hải ở khu vực, đặc biệt là những diễn biến phức tạp, gây phương hại đến vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của các quốc gia ven biển, khẳng định tất cả các nước phải tôn trọng luật pháp quốc tế và Công ước Luật biển 1982 của Liên hợp quốc (UNCLOS).

Trước đó một ngày, các ngoại trưởng ASEAN đã thông qua các điểm chính trong bản COC mà ASEAN dự định dùng để đàm phán với Trung Quốc.

Các quan chức cấp cao được ủy nhiệm (SOM) đã thảo luận với bà Phó Oánh – trưởng SOM của Trung Quốc về vấn đề này trong phiên tham vấn không chính thức.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với phần lớn diện tích trên biển Đông – nơi có tuyến đường biển cốt yếu và được cho là có trữ lượng khí đốt và dầu mỏ khổng lồ. Các quốc gia thành viên ASEAN là Philippines, Việt Nam, Brunei và Malaysia đều có tuyên bố chủ quyền trên vùng biển này.

Thu Lượng (từ Phnom Penh)
vietnamnet.vn